TỪ 10/5, QUY TẮC XUẤT XỨ EVFTA MỚI CÓ HIỆU LỰC: HÀNG ĐI QUA NƯỚC THỨ BA CẦN LƯU Ý GÌ?

TỪ 10/5, QUY TẮC XUẤT XỨ EVFTA MỚI CÓ HIỆU LỰC: HÀNG ĐI QUA NƯỚC THỨ BA CẦN LƯU Ý GÌ?

Từ ngày 10/5/2026, Thông tư 14/2026/TT-BCT về quy tắc xuất xứ trong EVFTA chính thức có hiệu lực, thay thế Thông tư 11/2020/TT-BCT và Thông tư 41/2022/TT-BCT. Bộ Công Thương cho biết thông tư mới gồm 5 chương, 42 điều và 7 phụ lục, nhằm cập nhật và hoàn thiện khung quy tắc xuất xứ để DN tận dụng ưu đãi thuế quan EVFTA tốt hơn.

1. Điểm DN cần chú ý nhất: hàng đi qua nước thứ ba phải chứng minh “không thay đổi xuất xứ”

Một nội dung rất đáng chú ý trong Thông tư 14 là quy định về “hàng hóa không thay đổi xuất xứ”. Theo đó, hàng nhập khẩu vào nước thành viên EVFTA vẫn được coi là giữ nguyên xuất xứ ban đầu nếu trong quá trình vận chuyển hoặc lưu kho tại nước thứ ba, hàng không bị thay đổi hoặc không trải qua công đoạn gia công làm thay đổi hàng hóa.

Thông tư cho phép một số thao tác nhất định trong thời gian quá cảnh như:

• bảo quản hàng hóa trong điều kiện tốt

• thêm hoặc dán nhãn, nhãn hiệu, dấu niêm phong hoặc tài liệu để đáp ứng quy định của nước nhập khẩu

• chia nhỏ lô hàng

Điều kiện đi kèm là các thao tác này phải nằm dưới sự giám sát của hải quan nước quá cảnh hoặc nước chia nhỏ lô hàng.

2. Nếu bị nghi ngờ, DN phải có chứng từ chứng minh

Thông tư cho phép cơ quan hải quan nước nhập khẩu yêu cầu bằng chứng chứng minh hàng hóa vẫn giữ nguyên xuất xứ. Bộ chứng từ có thể gồm:

• vận đơn hoặc chứng từ vận tải

• chứng từ thực tế về dán nhãn hoặc đánh số kiện

• chứng từ liên quan đến hàng hóa

• giấy chứng nhận hàng hóa không thay đổi xuất xứ hoặc tài liệu chứng minh hàng luôn nằm dưới sự kiểm soát của hải quan nước quá cảnh.

Điều này đặc biệt quan trọng với các lô hàng đi EU nhưng phải qua Singapore, Hồng Kông hoặc các hub trung chuyển khác. Nếu không chuẩn bị đủ chứng từ, DN có thể gặp rủi ro khi xin hưởng ưu đãi EVFTA ở khâu nhập khẩu. Đây là suy luận thực tế từ cơ chế chứng minh mà Điều 17 đặt ra.

3. Hàng tái nhập từ nước thứ ba bị siết chặt hơn

Thông tư cũng quy định rõ: nếu hàng có xuất xứ EVFTA đã xuất khẩu đi, sau đó tái nhập từ một nước không phải thành viên EVFTA, thì hàng đó sẽ bị coi là không có xuất xứ, trừ khi DN chứng minh được 2 điều:

• đó chính là hàng đã xuất khẩu đi trước đó

• hàng không trải qua công đoạn vượt quá mức cần thiết để bảo quản trong quá trình lưu kho hoặc vận chuyển.

Với DN, đây là điểm cần chú ý khi xử lý hàng trả về, hàng chuyển kho, hoặc hàng quay đầu từ hub trung gian. Nếu không chứng minh được nguyên trạng, ưu đãi EVFTA có thể không còn được công nhận.

4. Chứng nhận xuất xứ: DN có 3 hướng cần nắm

Theo Thông tư 14, hàng hóa xuất xứ Việt Nam vào EU có thể hưởng ưu đãi EVFTA nếu có một trong các chứng từ sau:

• C/O theo quy định của thông tư

• chứng từ tự chứng nhận xuất xứ do nhà xuất khẩu phát hành với lô hàng không quá 6.000 EUR

• chứng từ tự chứng nhận do nhà xuất khẩu đủ điều kiện hoặc nhà xuất khẩu đăng ký trong cơ sở dữ liệu phù hợp quy định của Bộ Công Thương phát hành; nội dung này áp dụng sau khi Việt Nam thông báo với EU.

Ở chiều ngược lại, hàng EU vào Việt Nam cũng được hưởng ưu đãi khi nộp C/O hoặc chứng từ tự chứng nhận theo ngưỡng và điều kiện tương ứng.

5. Vì sao DN nên quan tâm ngay từ tháng 5 này?

Tháng 5/2026 là thời điểm nhiều chính sách liên quan đến C/O và quy tắc xuất xứ cùng có hiệu lực. Ngoài Thông tư 14 về EVFTA từ ngày 10/5, Thông tư 49/2025/TT-BCT về quy tắc xuất xứ trong AKFTA cũng có hiệu lực từ 1/5/2026. Song song đó, Bộ Công Thương đã công bố thêm các thủ tục hành chính xuất nhập khẩu được sửa đổi, bổ sung, chủ yếu liên quan đến thủ tục cấp C/O.

Điều này cho thấy bài toán xuất xứ hiện không còn là khâu giấy tờ đi sau, mà đã trở thành một phần của thiết kế tuyến vận chuyển, lưu kho trung gian và chuẩn bị hồ sơ từ đầu.

Với DN xuất khẩu sang EU, điểm cần nhớ không chỉ là “hàng có xuất xứ hay không”, mà còn là hàng có giữ được xuất xứ trên suốt hành trình hay không. Trong bối cảnh nhiều DN đang tái cấu trúc routing, đi qua hub trung chuyển hoặc chia nhỏ lô hàng để tối ưu chi phí, quy định mới của EVFTA khiến việc kiểm soát chứng từ, nhãn, vận đơn và hồ sơ quá cảnh trở nên quan trọng hơn nhiều. Nếu làm đúng từ đầu, DN giữ được ưu đãi. Nếu hồ sơ đứt đoạn, phần thuế mất đi có thể lớn hơn nhiều so với phần chi phí logistics tiết kiệm được. Đây là suy luận vận hành dựa trên chính cơ chế chứng minh và điều kiện giữ nguyên xuất xứ mà Thông tư 14 đặt ra.

Nguồn: Bộ Công Thương; Thông tư 14/2026/TT-BCT; Quyết định 771/QĐ-BCT; Thông tư 49/2025/TT-BCT.

Thông tin báo giá chi tiết về dịch vụ, quý khách hàng vui lòng liên hệ:  THANH PHONG Logistics

• Văn phòng làm việc: Vincom Plaza, MG02 - 08A, số 01 Đ. Lê Thánh Tông, Máy Tơ, Ngô Quyền, Hải Phòng.
• Điện thoại: 02256568111 - 0961089966 - 0355621386
• Email: chaunh@thanhphonglogistics.com
• Hotline: 0961089966

Hân hạnh mang đến những dịch vụ chuyên nghiệp, uy tín, nhanh chóng tại Hải Phòng cũng như các khu vực lân cận.